Diyanet Hac İlmihali

 

 

3.  HACCIN  VACİPLERİ

 

Haccın vaciplerini iki grup altında toplamak mümkündür: Haccın müstakil vacipleri, haccı oluşturan menâsikin kendi içindeki vacipleri.

 

a) Haccın Müstakil Vacipleri

1. Sa'y yapmak

2. Müzdelife'de vakfe yapmak

3. Şeytan taşlamak

4. Saçları tıraş etmek veya kısaltmak

5. Veda tavafı yapmak.

Bu tavafın vacip olabilmesi için;

a) Haccetmiş olmak

b) Hacceden kimsenin âfâkî olması

c) Kadınların âdet ve nifas halinde bulunmaması şarttır.

Veda tavafı Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre sünnettir.

Şâfiî mezhebine göre;

1. Mikât sınırlarından ihrama girmek (niyet)

2.  Cemrelere taş atmak

3. Müzdelife'de vakfe yapmak

4. Bayramın 1, 2 ve 3. günlerinde Mina'da gecelemek

5. İhram yasaklarından kaçınmak[83]

 

b) Hac Menâsikinin Kendi İçindeki Vacipleri

 

1. İhramın Vacipleri

    a) İhrama mîkât denilen sınırları geçmeden girmek

    b) İhram yasaklarından sakınmak

                       

2. Tavafın Vacipleri

a) Cünüp, adetli ve nifâs halinde olmamak  ve tavafı abdestli yapmak

b) Avret yerlerini örtmek

c) Tavafı Kabe'yi soluna alarak yapmak

d) Tavafa Hacer-i Esved hizasından başlamak

e) Tavafı Hatîm'in dışından dolanarak yapmak

f) Ziyaret, Umre ve Veda tavaflarını yedi şavta tamamlamak

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre yukarıda zikredilenler tavafın vacipleri değil, geçerli olmasının şartlarıdır.

h) Sağlığı elverişli olan kimsenin tavafı yürüyerek yapması

ı) Tavaf namazı kılmak.

Bu iki görev, Hanefî ve Malikî mezheplerine göre vacip, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnettir.

Ebû Hanîfe'ye göre ziyaret tavafının  kurban bayramının 3. günü güneş batıncaya kadar, İmam Mâlik'e göre Zilhicce ayı içinde yapılması vaciptir.

 

3. Arafat Vakfesinin Vacibi

Gündüzden Arafat'a gelen kimsenin güneş batıncaya kadar Arafat'ta beklemesi.

Şâfiîlere göre sünnettir.

 

4. Müzdelife Vakfesinin Vacibi

İmam Ebû Hanîfe ve İmam Muhammed'e göre akşam ve yatsı namazlarının Müzdelife'de yatsı vaktinde birleştirilerek kılınması vacip, Ebû Yusuf ile Şâfî, Mâlikî ve Hanbelî Mezheplerine göre sünnettir.

 

5. Mina'daki Vacipler

a) Temettu ve Kıran haccı yapanların hedy kurbanı kesmeleri

b)  Hedy kurbanını, bayram günlerinde ve Harem bölgesinde kesmek

 

6. Tıraş Olmanın Vacipleri

a) Bayramın üçüncü günü güneş batımdan önce tıraş olmak Ebû Hanîfe'ye göre vacip, İmam Muhammed ve İmam Ebû Yusuf ile Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnettir.

b) Harem bölgesinde tıraş olmak veya saçları kısaltmak Ebû Hanîfe ve İman Muhammed ile Şâfiî, Malikî ve Hanbelî mezheplerine göre vacip, Ebû Yusuf'a göre sünnettir.

c) Hanefî mezhebine göre başın en az dörtte birinin tıraş etmek, Malikî ve Hanbelî mezheplerine göre başın tamamını tıraş etmek veya saçların tamamını kısaltmak,  Şâfiî mezhebine göre en az üç saç teli kesmek vaciptir.

e) Hanefî mezhebine göre cemrelere her gün atılacak taşları eksiksiz ve belirlenen zamanda atmak vacip, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnettir.

                           

 5. Sa'yin Vacipleri

a) Sağlığı elverişli olanların Sa'yi yürüyerek yapması

b) Sa'yi yedi şavta tamamlamak

Yukarıda zikredilen vaciplerden biri terk edilirse hac sahih olur ancak terkinden dolayı ceza gerekir, telafi edilirse ceza düşer.

 

[83] Şirbînî, II, 385.