Diyanet Hac İlmihali

 

 

III. TEMETTU HACCI

 

Temettu haccında önce umre yapılır, sonra zilhiccenin 8. terviye günü yeniden hac için ihrama girilerek hac yapılır. Dolayısıyla temettu haccı yapacak olan kimse hazırlık safhasından sonra umreye niyet eder.

 

1. İhrama Girme

 

Temettu haccı yapacak kimse âfâkî ise mîkât sınırlarını geçmeden veya hava alanında ihrama girer. İhrama, niyet etmek ve telbiye getirmek suretiyle girilir.

Niyet ettikten telbiye getirir. Böylece ihrama girmiş ve ihram yasakları başlamış olur.

Ka’be’ye varıncaya kadar her fırsatta telbiye, tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife yüksek sesle[349] söyleyerek yolculuğa devam eder. Kadınlar telbiye, tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife'yi  yüksek sesle söylemezler.

Mekke'ye yaklaşıp Harem bölgesine girince ,

اللهم هذا حرمك و امنك فحرمني على النار و امني عذابك يوم تبعث عبادك واجعلني من اوليائك و اهل طاعتك

"Allah'ım! Burası senin haremindir, emin kıldığın yerdir. Beni cehenneme girmekten koru. Kullarını dirilttiğin gün beni azabından güvende kıl, beni dostlarından ve itaatkâr olanlardan eyle" diye dua eder.

Mekke'ye abdestli girmek sünnet, gündüz girmek müstehaptır.

Mekke'de otele veya eve yerleşip dinlendikten sonra mümkünse boy abdesti, değilse abdest alır, yaya veya vasıta ile Mescid-i Harem'e gider. Tekbir, tehlil ve salavat-ı şerîfe okuyarak yola devam eder. اللهم افتح لي ابواب رحمتك و اعذني من الشيطان الرجيم   "Allah'ım! Rahmet kapılarını bana aç ve beni kovulmuş şeytandan koru" diye dua ederek Mescid-i Haram'a girer. Beytullah'ı görünce üç defa tekbir ve tehlil getirir ve şu duayı okur.

سبحان الله و الحمد لله ولااله الا الله والله اكبر . اللهم هذا بيتك عظمته و شرفته و كرمته فزد تعظيما و تشريفا وتكريما. اللهم انت السلام و منك السلام فحينا ربنا بالسلام و ادخلنا الجنة دارك دار السلام تباركت و تعاليت يا ذا الجلال والاكرام

"Allah, her türlü noksan sıfatlardan münezzehtir. Her türlü övgü Allah'a mahsustur, Allah'tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür. Allah'ım! Bu senin Evindir. Onu Sen yüceltin,Sen şereflendirdin, Sen değerli yaptın .Onun yüceliğini, şerefini ve değerini artır. Ya Rabbi! Onun değerini artıran, onu şereflendiren, ona saygı gösteren kimsenin şerefini, saygınlığını, heybetini, yüceliğini ve iyiliğini artır. Allah'ım! Sen selamsın ve selamet ancak sendendir. Bizi selametle yaşat ve selamet yurdun olan cennetine koy Ey Celal ve ikram sahibi Allah'ım! Sen her şeyden yücesin ve her şeyden üstünsün"

Bildiği başka duaları da okuyabilir. Tavafa başlamadan önce telbiyeyi keser.[350]

 

2.  Tavaf

 

Hacer-i Esved hizasına gelir, yönünü Hacer-i Esved'e döner, ellerini omuz hizasına kadar kaldırıp باسم الله الله اكبر deyerek Hacer-i Esved'i selamlar ve tavafa başlar,

Umre tavafı yapmaya niyet eder. Her şavtın başında ilgili duayı yapar.

Tavaf ederken mesnun olan veya bildiği duaları okur veya sessizce tekbir ve tehlil getirir veya Kur'ân okur.

Tavaf'ta "ıztıbâ‘" ve ilk üç şavtta "remel" yapar.[351] "Metaf"ta izdiham varsa "remel" yapmaz. Çünkü kalabalıkta remel yapmak mümkün olmaz. Remel yapacağım diye insanlara eziyet vermek kesinlikle doğru değildir.

Tavaftan sonra "Mültezem"de ve Hatîm'de dua eder. Mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında, değilse uygun bir yerde iki rekat "tavaf namazı" kılar. Tavaf namazında birinci rek'atta fatiha suresinden sonra "Kâfirûn", ikinci rekatta "İhlas" suresini okur.[352] Namazdan sonra dua eder. Sonra Hacer-i Esved'in hizasına gelir ve Hacer-i Esved'i istilam eder.[353]

 

3. Sa’y Yapmak

 

Umrenin sa'yini yapmak üzere Safa'ya gider. Yönünü Ka'be'ye döner, tekbir, tehlil, tesbih ve salat ü selam getirir, ellerini açıp dua eder, sonra, 

  اللهم اني اريد ان اسعى ما بين الصفى و المروة سبعة اشواط سعي العمرة لله تعالى 

"Allah'ım! Senin rızan için Safa ile Merve arasında yedi şavt olarak umrenin sa'yini yapmaya niyet ediyor" diyerek Sa'y yapmaya niyet eder. 

Sa'y yaparken mesnun veya bildiği duaları okur, sessizce tekbir, tehlil, tesbîh ve tahmîd getirir veya Kur'ân okur. Her şavtta yeşil ışıklı sütunlar arasında "hervele" yapar. Sa'yi tamamlayınca Merve tepesinde dua eder.

Sa'yi yaptıktan sonra berberde veya evde veya otelde saç tıraşı olur veya saçını kısaltır, böylece ihramdan çıkar ve bu şekilde umre ibadetini tamamlamış olur.

Kadınlar, "hervele" yapmazlar.

Umresini yapan kimse Arafat'a çıkacağı terviye gününe (8 Zilhicce) kadar Mekke'de vakitlerini ibadetle geçirir. Beş vakit namazını Mescid-i Haram'da cemaatle kılmaya gayret eder. Bolca tavaf yapar. Çarşı-pazar dolaşarak veya evde oturup yatarak vaktini boş yere geçirmez.

 

4. Hac İçin İhrama Girmek

 

"Terviye"  günü (8 Zilhicce) "hacca hazırlık" başlığı altında zikrettiğimiz hazırlığı yapar. İki rekat "ihram namazı" kılar, hac yapmaya 

 اللهم اني اريدالحج  فيسره لي و تقبله مني

"Allah'ım! Hac yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve onu kabul buyur" diyerek hacca niyet eder ve telbiye getirir. Böylece hac ihramına girmiş olur ve ihram yasakları başlar.

Bu arada arzu eder ve vakit de müsait olursa nafile bir tavaftan sonra haccın sa’yini yapabilir.

Bayramın birinci günü Cemre-yi Akabe'ye taş atıncaya kadar her fırsatta telbiye, tekbir, tehlîl ve salavât-ı şerife getirir.

 

5. Arafat Vakfesi 

 

Terviye günü (zilhicce 8) sabah namazından sonra  Mina'ya gidip burada gecelemek ve Arefe günü (zilhicce 9) sabah namazından sonra Arafat'a gitmek sünnet[354] ise de günümüzde izdiham nedeniyle terviye günü sabah namazından itibaren gündüz veya gece otobüslerle doğrudan Arafat'a çıkılmaktadır.

Arafat'ta arefe günü öğle vaktine kadar çadırlarda vaktini namaz kılarak, Kur'ân okuyarak, dua, zikir ve tövbe ederek, yapılan vaazları ve konuşmaları dinleyerek geçirir. Abdestli bulunmaya özen gösterir. Öğle ezanı yaklaşınca abdestsiz ise abdest alır, namaza hazırlanır. Arafat'ta boy abdesti alma imkanı yoktur.

Öğle namazı öğle vaktinde ikindi namazı ile birlikte cem-i takdim ile kılar. Namazdan sonra ayakta kıbleye dönerek "Arafat Vakfe"si yapar.

Güneşin batmasına kadar Arafat'ta kalır, vaktini ibadetle geçirir. Güneş battıktan sonra Müzdelife'ye hareket eder. Akşam namazını Arafat'ta ve yolda kılmaz.

 

6. Müzdelife Vakfesi

 

Müzdelife'ye ulaşınca uygun bir yere yerleşir. Burada akşam ve yatsı namazlarını yatsı vaktinde cem-i te'hîr ile kılar.

Müzdelife'de geceler. Vaktini namaz, dua, zikir ve Kur'an okuyarak geçirir. Sabah namazını erkence kılar, namazdan sonra "Müzdelife Vakfesi"ni  ayakta yapar, dua eder. Güneş doğmadan önce Mina'ya hareket eder.

 

7. Akabe Cemresine Taş Atmak

 

Bayramın birinci günü sabah namazından sonra Müzdelife'den Mina'ya gelince eşyasını  çadıra bırakır. Çadırda dinlenir, uygun bir zamanda Akabe Cemresi’ne gider ve yedi taş atar. Taşlar atıldıktan sonra beklenmeksizin oradan uzaklaşılır. Dua etmek için beklenmez, dua yürürken yapılır.

Cemre-yi Akabe'ye ilk taşın atılmasıyla telbiyeye son verilir.

Şeytan taşlama görevini sağlığı yerinde olan kimsenin bizzat kendisinin atması gerekir. Hastalar vekalet ile attırabilirler.

 

8. Şükür Kurbanı Kesme

 

Şeytana taş attıktan sonra Harem bölgesi sınırları içinde kurban keser veya vekâlet yolu ile kestirir. Bu kesilen kurban şükür kurbanıdır (hedy).

 

9. Tıraş Olma

 

Kurban kestikten sonra saç tıraşı olur veya saçını kısaltır ve böylece ihramdan çıkmış olur. Cinsel ilişki dışındaki diğer ihram yasakları kalkar.

"Şeytan taşlama", "kurban kesme" ve "tıraş olma" görevleri  arsında sıraya uymak cumhura göre "sünnet", sadece Ebû Hanîfe'ye göre "vacip"tir. Günümüzde kurbanlar İslam Bankası aracılığı ile kestirildiğinden bu üç görev arasındaki tertibe uyulması zaman almaktadır. Bu itibarla "şeytan taşlama" ve "tıraş olma" arsındaki sıraya uymak yeterlidir.[355]

Bayramın 2, 3 ve 4. günleri şeytan taşlama zamanı, ittifakla öğle ezanı okunmasıyla başla fecr-i sadığa kadar devam eder.

 

10. Ziyaret Tavafı

 

Bayramın birinci günü "şeytan taşlama", "kurban kesme" ve "tıraş olma" görevlerini yaptıktan sonra aynı gün imkân olursa, Mekke'ye gider ve farz olan ziyaret tavafını yapar.

Bu tavafın en geç bayramın 3. günü güneş batımından önce yapılması cumhura göre sünnet, Ebû Hanîfe'ye göre vâciptir. Tavafa

  اللهم اني اريد طواف بيتك الحرام  فيسره لي و تقبله مني سبعة اشواط طواف الحج لله تعالى 

"Allah'ım! Haccın tavafını yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve onu kabul buyur" diye niyet eder. Tavafı daha önce tarif edildiği şekilde yapar. Tavaf namazını kılar, daha önce hac sa‘yini yapmamış ise sa‘yini yapar. Sa'y yapacak ise tavafta ıztıba' ve ilk 3 şavtta remel yapar.

Ziyaret tavafından sonra sa'y yapacak ise,

  اللهم اني اريدان ا سعي بين الصفا و المروة فيسره لي و تقبله مني سبعة اشواط  سعي الحج لله تعالى

"Allah'ım! Rızan için Safa ile Merve arasında haccın sa'yini yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve onu kabul buyur " diyerek niyet eder ve usulüne uygun olarak sa'yini yapar.

Bayramın birinci günü ziyaret tavafını ve sa'yi yaptıktan sonra Mina'ya döner. Bayramın ikinci ve üçüncü günlerini  Mina'da geçirir.

 

11. Cemrelere Taş Atma

 

Bayramın 2. ve 3. günleri zeval vaktinden sonra sırayla Küçük, Orta ve Akabe cemrelerine yedişer taş atar. Küçük ve Orta cemrelere taş attıktan sonra uygun bir yere çekilerek dua eder. Akabe Cemresine taş attıktan sonra dua etmez ve oradan hemen ayrılır.

Bu iki gün zevalden önce "şeytan taşlama" yapılmaz. Yapılmış ise yeniden atılır.

Bayramın 3. günü Mina'da kalmayıp Mekke'ye gelecek olursa 4. günü atılacak olan 21 taşı uygun bir yere bırakır.

Bayramın 4. günü tan yeri ağarmaya başlamadan önce Mina'dan ayrılmazsa 4. gün her üç cemreye sırayla yedişer taş atar.

Âfâkîler, Mekke'den ayrılacakları güne kadar ibadet, tavaf, zikir, dua ve Kur'an okuma ile meşgul olurlar.

 

12. Veda Tavaf

 

Bütün işlerini bitirdikten sonra Mekke'den ayrılmadan önce "vedâ tavafı yapar", böylece hac görevini tamamlamış olarak memleketine veya Medine'ye gider.[356]

 

[349] İbn Mâce, Menasik, 16. No: 2923. II, 975. Tirmizî, Hac, 15. No: 829. III, 192.
[350] Abdülğan3i el-Mekkî, s. 510. Mevsîlî, I, 203.
[351] İbn Mâce, Menasik, 29-30. No: 2950-2954. II, 983-984. Tirmizî, Hac, 33. No: 856. III; 211.
[352] Tirmizî, Hac, 43. No: 869. III; 221.
[353] Tirmizî, Hac, 33. No: 856. III; 211.
[354] Tirmizî, Hac, 50. No: 879. III; 227.
[355] Buhârî, Eymân ve’n-Nüzur, 15. No: 6173.
[356] Mergînânî, I, 137-151. Kâsânî, II, 143-159.