İKTİSADİ NİZAM

Madde 47 —

Cemiyetin iktisadi nizamı, İslâmî değerler üzerine kâimdir ve adalet, eşitlik, insanlık şerefi, iktisadî hürriyet, ekonomik münasebetlerin dengelenmesi, harcamaların ma'kul sınırlarda tutulması, insan gücünün ve gelir kaynaklarının en güzel şekilde kullanılması ve bütün bu imkânların cemiyetin ihtiyaçlarına yetecek şekilde ve planlı bir tarzda işletilmesi, sözkonusu iktisadî nizamın en önemli gayeleridir. (182)

(182) Konu ile alâkalı olarak Müslim bir hadis nakletmektedir.

Madde 48 — 

Bütün gelir ve servet kaynaklarını üretime geçirmek ve mümkün olan son mertebeye kadar işletmek, devletin görevidir. Ancak kanun dairesinde fertlerin de buna iştirak etmesi mümkündür. Devlete ait gelir kaynaklarının depolanması, işletilmemesi, imhası yahut aşın israfı caiz değildir. (183)

(183) Kur'an, Câsiye, 12,13; Bakara, 267; Tevbe, 34 - 35; İsra, 26-27; Buhari ve Müslim : «Kamu hizmetini ifa ederken vefat eden hiçbir idareci yoktur ki, Allah, cehenem kokusunu ona haram kılmasın:»

a — Kamu mülkiyeti asıldır ve ülkenin tabiî servet ve kaynakları ile devletin kamu malları ile te'sis ettiği müessese ve kamu teşebbüslerini kapsar.

b — Özel mülkiyet meşru ve dokunulmazdır. Ancak kanunun tesbit ettiği meşru yollarla iktisap edilmesi ve şer'an mubah olan gayelerde kullanılması şarttır.

c — Kamu mülkiyeti, kamu yararının zaruri hale getirdiği haller dışında tasfiye edilemiyeceği gibi, özel mülkiyet de kamu yararı gerektirmedikçe, peşin ve âdil bedeli ödenmedikçe istimlâk edilemez. (184)

(184) Kur'an, Nisa, 5; Bakara, 188

Madde 50 —

a — İktisadi teşebbüs hürriyeti, kanun çerçevesinde teminat altındadır.

b — Şer'an haram olan bütün kazanç ve harcama şekilleri yasaktır.

c — Meşru yollarla elde edilen kazançlar ve mallar müsadere edilemez. (185)

(185) Kur'an, Bakara, 168 : «Ey insanlar! Yerdeki şeylerden, helal ve temiz olmak şartıyla yiyiniz, şeytanın ayak oyunlarına gelmeyiniz. Çünkü şeytan sizin gerçekten apaçık düşmanınızdır.» Ebu Davud ve Tirmizi: «Allah içkiye, içene, yapana, taşıyana, üzümünü verene... lanet etsin.» şeklindeki hadis.

Madde 51 —

Para, mübadelenin vesilesi ve kıymetin ölçüsüdür. Parayı bu fonksiyonundan çıkaracak her mali ve nakdî (finansal) politika, gayr-ı meşru'dur. (186)

(186) Beş Hadis Kitabı: «Altını altın ile mübadele etmek riba yani faizdir. Meğer ki, peşin alınıp verile...». Peşin olarak alınıp verilmesine sarf = kambiyo denilir.

Madde 52 —

Sahipsiz her mal, devletin mülküdür. (187)

(187) Kur'an, Nur, 33

Madde 53 —

Faiz (riba), ihtikâr, mal stoku, gayr-i meşru kazanç ve servet ve cemiyete zararlı diğer iktisadî teşebbüs ve muamelelerin hepsi yasaktır. (188)

(188) Kur'an, Bakara, 275-280; Müslim, Ebu Davud ve Tirmizi: «Resûlüllah, faiz yiyene lanet etmiştir.»; Muttaffifin, 2-3; Müslim : «Ancak hatalı hareket edenler ihtikâr yaparlar.»; Müslim : «Aldatan bizden değildir.»

Madde 54 —

Yabancı ekonominin hâkimiyetini önlemek devletin görevidir. (189)

(189) Kur'an, Al-i İmran, 118-119

Madde 55 —

«Sosyal İktisad Meclisi» ismiyle bir meclis kurulabilir. Bu meclis, İslâm hukukçularından, sosyal bilimcilerden ve iktisat uzmanlarından oluşur. Yetkileri şunlardır:

a — Anayasa hükümleri çerçevesinde alınacak sosyal ve iktisadî kararlara iştirak etmek.

b — Hükümete ve Şûra Meclisine, sosyal ve iktisadî planlar, bütçeler ve içtimaî ve iktisadî her konuda raporlar takdim etmek.

Madde 56 —